Wat zich hier ook wat wreekt is dat je in je boek mede leunt op de Kierkegaardinterpretatie van Cyril Lansink, die het of/of van Of/Of volgens mij ten onrechte eenzijdig interpreteert als een tegenstelling tussen het esthetische en het ethische ten gunste van het laatste. Ik denk dat een dergelijke diachronische lezing van dat boek aangevuld moet worden met een synchronische lezing, waarbij het esthetische, premorele leven ten volle wordt gehonoreerd en zelfs een tegoed houdt op het ethische(waarbij je wel moet bedenken dat het esthetische leven niet zondermeer samenvalt met wat Frans het fenomenale leven noemt). Lansink heeft een mooi boek geschreven, maar daarbij naar mijn idee onvoldoende gebruikgemaakt van hedendaags Kierkegaard-onderzoek, waarin de eenzijdige nadruk op keuze, wil, sprong, bewustzijn, beslissing enz. van de Duitse existentialistische en dialectisch-theologische Kierkegaard-receptie grondig wordt bijgesteld. Ook identificeert Lansink de positie van de rechter volgens mij ten onrechte met die van bijv. Anti-climacus in ziekte tot de dood, iets waarin je hem wat te gemakkelijk volgt (bijv. p. 147). O.a. Vrees en beven staat daar nog als wig tussenin. Een andersoortige correctie van het Kierkegaardbeeld biedt bijv. ook Udo Doedens door juist de notie van het ‘eenvoudige leven’ bij Kierkegaard naar voren te schuiven. Maar zelfs de begrippen keuze, wil en vertwijfeling bij de ethicus staan in het kader van het beamen van een leven dat reeds gegeven is. Binnekort veschijnt van mij een inleiding in kierkegaard waarin ik dit benadruk. Kortom, Frans’ relativering van autonomie, zelfbepaling, zelfsturing, en zelfontplooiing heeft in kierkegaard een bondgenoot. En ik heb je boek zo gelezen dat jij precies ook die relativering wilt aanbrengen, al verbindt je een begrip als zelfsturing volgens mij net iets te gemakkelijk met Kierkegaard. Juist het opbouwende religieuze werk legt veel nadruk op passiviteit, ontvankelijkheid, gelassenheit haast. En dat tegenwicht zou je van mij nog wel wat sterker aan mogen zetten tegen de opgefokte zelfontplooiingsidealen van senioren die hun tweede jeugd willen verzilveren.

Nou ja, deze gedachten kwamen bij mij boven – ik schrijf ze voor de vuist weg. Misschien heb je er wat aan.